การพัฒนาระบบการขนส่งทางน้ำ

       กรุงเทพ มหานคร เป็นเมืองหลวงของประเทศไทย ซึ่งมีแม่น้ำลำคลอง อยู่มากโดยเฉพาะแม่น้ำเจ้าพระยาซึ่งเป็นแม่น้ำขนาดใหญ่ไหลผ่านหลายจังหวัด ใช้ในการอุปโภคบริโภค เดินทางสัญจรคมนาคมขนส่ง แลกเปลี่ยนค้าขายสินค้าทางน้ำโดยอาศัยเรือเป็นพาหนะ ซึ่งมีความสำคัญและมีประโยชน์ต่อประเทศมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน




















ที่มา: lib.kru.ac.th

       ใน อดีตนั้น กรุงเทพฯเคยได้รับฉายาว่า เวนิชตะวันออก ด้วยความที่มีแม่น้ำลำคลองจำนวนมาก ในกรุงเทพฯ เพื่อการเกษตร และการเดินทางติดต่อค้าขาย คลองบางแห่งก็ขุดขึ้นเพื่อเหตุผลในด้านความมั่นคง(ภาษาสมัยใหม่) ถ้าใช้ศัพท์เก่าเขาใช้ว่า "เพื่อป้องกันพระนครจากข้าศึก" แต่ต่อมาพาหนะหลักก็เปลี่ยนไป จากเรือกลายเป็นรถ ถนนจึงมีบทบาทที่สำคัญขึ้นตามลำดับ เมื่อถนนเพิ่มก็ต้องมีสะพานเพิ่มด้วย สะพานในกรุงเทพฯจึงค่อยๆพัฒนารูปแบบ และจำนวนขึ้นเรื่อยๆ จนมีมากมายเต็มไปหมด คลองเริ่มหมดความสำคัญลง ถนนเข้ามายึดครองพื้นที่ระบบคมนาคมส่วนใหญ่ไว้ได้ จนกระทั่งระบบคมนาคมทางเรือเกือบจะสูญพันธุ์ไป และชื่อของเวนิชตะวันออกก็เริ่มจางหายไป


















ที่มา: Old Postcards of Bangkok by Richard Barrow : thai-blogs.com

       ใน ปัจจุบันการสัญจรคมนาคมทางน้ำถูกลดบทบาทลงไปมาก ความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ในปัจจุบันทำให้การสัญจรคมนาคมทางบก โดยอาศัยรถยนต์และรถไฟ เป็นพาหนะที่มีความสะดวกสบายและรวดเร็วมากกว่า ทำให้โครงข่ายการสัญจรคมนาคมขนส่งทางน้ำของกรุงเทพมหานคร มีสัดส่วนเพียงร้อยละ 1.3 ของโครงข่ายการเดินทางทั้งหมด โดยมี 4 ประเภทที่สำคัญ ได้แก่
1. การเดินเรือโดยสารประจำทางในแม่น้ำเจ้าพระยา
       ดำเนิน การโดย บริษัท เรือด่วนเจ้าพระยา จำกัด เพียงบริษัทเดียว มีเส้นทางจากท่าน้ำนนท์ฯ จังหวัดนนทบุรี-ท่าเรือบิ๊กซี ในเขตราษฎร์บูรณะ กรุงเทพมหานคร มีระยะทางประมาณ 35 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 30 นาที ให้บริการตั้งแต่ 05.50-20.20 น. โดยการบริการมีเรือ 3 ประเภท ได้แก่
เรือด่วนธรรมดา เส้นทางระหว่างท่าน้ำนนทบุรี-ท่าวัดราชสิงขร มีจุดจอดรับ-ส่งผู้โดยสาร 31 เท่า
เรือด่วนธงแสดแดง เส้นทางระหว่างท่าน้ำนนทบุรี-ท่าสาทร มีจุดจอดรับ-ส่งผู้โดยสาร 12 เท่า
เรือด่วนธงเหลือง เส้นทางระหว่างท่าน้ำนนทบุรี-ท่าวัดราชสิงขร มีจุดจอดรับ-ส่งผู้โดยสาร 10 เท่า




















ที่มา: oknation.net/blog/phatchara/page4

2. การเดินเรือยนต์โดยสารข้ามฟากแม้น้ำเจ้าพระยา
       บริษัท สุภัทรา จำกัด เป็นผู้ประกอบการรายใหญ่ ดำเนินการเดินเรือข้ามฟาก 8 เท่า และมีผู้ประกอบการ รายย่อยอื่นๆ อีกหลายราย ซึ่งจากการสำรวจในปี พ.ศ. 2545 โดยกรมเจ้าท่า กระทรวงคมนาคม พบว่า จำนวนท่าเรือข้ามฟาก ในแม้น้ำเจ้าพระยาจากช่วงจังหวัดนนทบุรี-จังหวัดสมุทรปราการ มีจำนวนทั้งหมด 33 ท่า โดยยึดฝั่งพระนครเป็นหลัก

3. การเดินเรือโดยสารประจำทางในคลอง
       การ เดินเรือโดยสารประจำทางคลองนั้น ปัจจุบันมี 2 คลอง คือ คลองแสนแสบและคลองพระโขนง โดยกองการขนส่ง สำนักการจราจรและขนส่ง เป็นหน่วยงานรับผิดชอบ ดำเนินการตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2537 ซึ่งปัจจุบันมี ผู้โดยสารประจำทางในคลองแสนแสบ ประมาณวันละ 39,687 คน และผู้โดยสารเรือ ประจำคลองพระโขนง ในวันราชการ มีผู้โดยสารประมาณวันละ 1,934 คน และในวันหยุดราชการ มีผู้โดยสารประมาณ วันละ 1,510 คน










ที่มา: aksorn.com

4. การเดินเรือยนต์เพลาใบจักรยาว
       ใน ปัจจุบัน มีการเดินเรือยนต์เพลาใบจักรยาวเพื่อเสริมเส้นทางเดินเรือโดยสารในแม่น้ำ เจ้าพระยา (สายหลัก) เชื่อมตามคลองต่างๆ บริเวณจังหวัดนนทบุรี-กรุงเทพมหานคร จำนวน 20 เส้นทาง ซึ่งจากการสำรวจโดยกรมเจ้าท่า เมื่อเดือนมิถุนายน ปี พ.ศ. 2545 พบว่ามีผู้โดยสารที่เดินทางด้วยเรือยนต์เพลาใบจักรยาว เฉลี่ยประมาณ วันละ 16,180 คน โดยท่าเรือที่มีผู้โดยสารมากที่สุด คือ ท่าเรือสาธุประดิษฐ์-ท่าเรือพระประแดง มีผู้โดยสารรวมวันละประมาณ 2,296 คน

       ใน อนาคตควรเพิ่มศักยภาพการพัฒนาคมนาคมทางน้ำและการขนส่งในปัจจุบันและอนาคตโดย เชื่อมโยงทั้งทางน้ำและทางบกเข้าด้วยกันจนก่อเกิดสายใยโครงข่าย  โดยโครงการเน้นการพัฒนาคมนาคมทั้งทางน้ำและทางบกให้สอดคล้องกับระบบเดิมที่ มีอยู่แล้วทั้งรถไฟฟ้า  เรือด่วนเจ้าพระยา  ลดการใช้รถยนต์ส่วนตัว  แก้ปัญหาจราจรติดขัดและมลภาวะ เช่น การพัฒนาจุดเชื่อมต่อการสัญจรต่าง ๆ เชื่อมไปยังรถไฟฟ้า  รถไฟฟ้าใต้ดิน  และแอร์พอร์ตลิงค์สู่สนามบินสุวรรณภูมิได้  หรืออีกแนวทางแก้ปัญหาจราจรติดขัดในกรุงเทพฯ ต้องวางนโยบายการสัญจรทางน้ำให้เรือขนส่งมวลชนขนาดเล็กสามารถวิ่งเข้าไปรับ ส่งผู้โดยสารตามลำคลองได้  สร้างท่าเรือข้ามฟากตามจุดรถไฟฟ้าเลียบแม่น้ำเจ้าพระยา  รัฐบาลต้องดำเนินนโยบายสร้างรถไฟฟ้าในเส้นทางต่าง ๆ ที่ได้วางแผนไว้เพื่อเอื้อต่อโครงข่ายคมนาคมของเมืองเชื่อมต่อกับสัญจรทาง น้ำต่อไป




l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
ขนส่งทางถนน
ขนส่งทางน้ำ
บทสรุป
ขนส่งทางราง
ผู้จัดทำ
ผู้บรรยาย
หน้าหลัก
โครงการปริญญาโทฯ